Skip to content
Switch to English Přepnout do češtiny Auf Deutsch wechseln Cambiar a Español Passer au Français Passa all'Italiano Mudar para Português Prepnúť na Slovenčinu

Przewodnik wdrożeniowy

Catchball.

Catchball to etap negocjacji wewnątrz planowania Hoshin, w którym proponowane cele krążą między poziomami organizacji, aż staną się zobowiązaniem. Poziom odbierający odrzuca piłkę z danymi: tyle możemy obiecać, tyle brakuje do Twojej liczby, tego potrzebujemy. Cel, który nigdy nie wrócił zmieniony, nigdy nie został naprawdę złapany. Prowadzone uczciwie dwa do czterech tygodni catchball zastępują rok cichego braku odpowiedzialności.

Czym jest catchball

Catchball to ten etap planowania Hoshin, w którym proponowany cel przestaje być komunikatem i staje się przedmiotem negocjacji. Jeden poziom rzuca cel w dół razem z uzasadnieniem. Poziom niżej konfrontuje go z własnymi danymi i odrzuca piłkę: tyle możemy obiecać obecnymi środkami, tyle brakuje do Twojej liczby, tego potrzebujemy, żeby tę różnicę zamknąć. Rundy trwają, dopóki oba poziomy nie mają tej samej liczby, razem z jej warunkami, na piśmie.

Nazwę trzeba czytać dosłownie. Piłka rzucona i nieodrzucona nie została złapana, tylko upuszczona. Na tym polega różnica między catchball a kaskadą celów: kaskada informuje, catchball negocjuje. Obie kończą się w styczniu arkuszem pełnym celów. Tylko po jednej zostają ludzie, którzy w te liczby wierzą.

Sprawdzian jest prosty: czy cele wracają zmienione. Jeśli każda liczba przechodzi przez całe wdrożenie dokładnie taka, jaka była w propozycji, prawdziwa jest jedna z dwóch rzeczy. Albo zarząd zna czasy przezbrojeń, braki w obsadzie i stan maszyn trzy poziomy niżej lepiej niż ludzie, którzy tam pracują. Albo niższe poziomy uznały, że spór jest ryzykowny, i podpisały się pod liczbami, w które po cichu nie wierzą. Pierwsze zdarza się rzadko. Drugie kończy się tłumaczeniem w październiku tego, co mistrzowie przewidzieli w lutym.

Miejsce catchball w mapie drogowej

Catchball należy do praktyki wdrażania strategii na etapie wyznaczania celów w mapie drogowej transformacji. Zależy od etapu diagnozy bardziej, niż się wydaje: kontrpropozycje, które robią z catchball coś prawdziwego, powstają z liczb zebranych podczas oceny stanu obecnego. Biegnie równolegle do projektowania stanu przyszłego, skąd biorą się projekty usprawnień, które stają się warunkami przy celach, a swój efekt, czyli cele z przypisaną odpowiedzialnością i spisanymi warunkami, przekazuje do codziennego zarządzania, gdzie liczby spotykają się z halą produkcyjną.

Dlaczego kaskada mailem zawodzi

Standardowa alternatywa to kaskada: zarząd wylicza cele roczne, rozdziela je w arkuszu w dół i ogłasza wynik na spotkaniu ogólnym oraz w mailu. Szybko, schludnie i co roku zawodzi tak samo. Liczby docierają na dół bez poczucia odpowiedzialności. Nikt po stronie odbierającej nie został zapytany, czego ta liczba wymaga, więc nikt nie nazwał warunków, a o zasoby, od których cel zależał, nikt się nie upomniał, dopóki budżet był jeszcze otwarty.

Złudzenie zgody jest groźniejsze niż otwarty spór. Zakład, w którym kierownik strumienia wartości mówi w czasie planowania, że przy obecnych czasach przezbrojeń 92 procent jest nierealne, może coś zdecydować: sfinansować projekt skrócenia przezbrojeń albo przyjąć 88. Zakład, w którym wszyscy kiwają głowami, dowiaduje się tego samego na przeglądzie po trzecim kwartale, w formie wyjaśnienia, kiedy nie ma już z czego wybierać. Spór w styczniu to informacja. Zgoda, w którą nikt nie wierzył, to bomba z opóźnionym zapłonem nastawiona na koniec roku obrotowego.

Objawy kaskady łatwo sprawdzić: menedżerowie, którzy nie potrafią powiedzieć, skąd wzięła się ich liczba; cele, których warunki nie figurują w niczyim planie; konflikty o moce produkcyjne odkrywane dopiero w trakcie realizacji; i rytuał tłumaczenia w czwartym kwartale tych odchyleń, które ludzie najbliżej procesu przewidzieli przed startem roku.

Jak prowadzić catchball

Catchball prowadź między sąsiednimi poziomami: najpierw kierownictwo zakładu z kierownikami strumieni wartości lub obszarów, potem kierownicy obszarów ze swoimi zespołami, dla tych celów, które się zmieniły. Nie rób sztafety przez sześć szczebli organizacji; prowadź pary równolegle i zamknij całość w dwóch do czterech tygodni. Catchball to faza kalendarza planowania z datą końcową, a nie stały komitet.

Runda to rzut z wymaganiami co do treści. Rzut otwierający niesie proponowaną liczbę i strategiczne uzasadnienie. Rzut powrotny niesie trzy rzeczy: liczbę, do której ten poziom może się zobowiązać obecnymi środkami, różnicę wobec propozycji i potrzeby, które tę różnicę zamkną. Runda zamykająca to decyzja: finansujemy potrzeby, przyjmujemy kontrpropozycję albo rozstrzygamy sami i bierzemy na siebie ryzyko, które wskazała kontrpropozycja.

Trudniejszą rolę ma strona wyżej. Kontrpropozycja to nie opór, to sedno metody, a sposób, w jaki menedżer przyjmie pierwszą, decyduje o tym, czy pojawi się druga. Potraktuj popartą danymi kontrpropozycję jak nielojalność, a dostaniesz dokładnie jeden sezon szczerości, a po nim lata uprzejmego przytakiwania. Doświadczeni praktycy dziękują za pierwszą uczciwą kontrpropozycję głośno i publicznie, bo wszyscy inni patrzą, co spotka osobę, która ją zgłosiła.

Trzeba też wiedzieć, kiedy przestać. Dwie szczere rundy są warte więcej niż pięć uprzejmych; to nasza opinia i podtrzymujemy ją. Po trzeciej rundzie rozmowa powinna kończyć się jednym z trzech zdań: finansujemy to, przyjmujemy waszą liczbę albo wybieramy ryzyko i od teraz jest moje. Cokolwiek zostaje otwarte po tym momencie, to już nie negocjacje, tylko dryf.

Przykładowy dialog w trzech rundach

Liczby poniżej są przykładowe, ale wewnętrznie spójne: pochodzą od tego samego producenta komponentów zatrudniającego 450 osób, który wraca we wszystkich tych przewodnikach. To 456 sztuk dziennie, dwie zmiany, terminowość dostaw na poziomie 79 procent i 47-minutowe przezbrojenie obrabiarki, które projekt SMED może skrócić do 18 minut.

Runda Rzut Co wnosi każda ze stron
Runda 1: propozycja (tydzień 1) Dyrektor zakładu do kierownika strumienia wartości: terminowość dostaw rośnie w tym roku z 79 do 92 procent. Uzasadnienie idzie razem z liczbą: przedłużenie umów z dwoma największymi klientami zależy od terminowości, a w matrycy X zakładu terminowość jest celem przełomowym. Nadawca wnosi strategiczne uzasadnienie i pierwszą liczbę. Odbiorca na razie nie wnosi niczego poza jednym zobowiązaniem: odpowiedź popartą danymi w ciągu tygodnia.
Runda 2: kontrpropozycja (tydzień 2) Kierownik strumienia wartości odrzuca piłkę: analiza Pareto opóźnionych zleceń pokazuje, że większość opóźnień bierze się z przezbrojeń na obróbce. 47-minutowe przezbrojenie wymusza partie na mniej więcej trzy dni popytu, a to właśnie te partie rozbijają harmonogram. Przy obecnych czasach przezbrojeń 88 procent da się osiągnąć samym harmonogramowaniem i dyscypliną supermarketów. 92 wymaga zasobów dla projektu skrócenia przezbrojeń. Kontrpropozycja niesie dane (Pareto i wyliczenie wielkości partii), liczbę, do której ten poziom może się zobowiązać (88), oraz potrzeby: projekt SMED z imiennie wskazanym technikiem, budżet na oprzyrządowanie i czas na próby na maszynie.
Runda 3: uzgodnienie (tydzień 3) Oba poziomy zamykają temat: 90 procent do końca roku, projekt SMED sfinansowany i jeden kamień milowy przy celu, czyli przezbrojenia poniżej 20 minut do końca drugiego kwartału. Jeśli kamień milowy się przesunie, cel zostaje jawnie renegocjowany, zamiast po cichu przepaść. Dyrektor zakładu wnosi decyzję o zasobach i przyjmuje 90 zamiast 92. Kierownik strumienia wartości bierze odpowiedzialność za tę liczbę. Warunek jest zapisany obok celu, a nie zapamiętany.

Zwróć uwagę, co zrobiła druga runda: przeniosła rozmowę z ambicji na fizykę procesu. Kontrpropozycja ani razu nie powiedziała, że cel jest za wysoki. Powiedziała, ile ten cel kosztuje. Dlatego końcowe 90 ze sfinansowanym projektem jest mocniejsze niż pierwotne 92. Przychodzi z planem, kamieniem milowym i osobą odpowiedzialną zamiast z nadzieją, a dyrektor zakładu dokładnie wie, czym zapłacił za te dwa punkty.

Zasady gry

Catchball trzyma się na kilku zasadach, które wszyscy znają i których poziom wyżej sam widocznie przestrzega. Opublikuj je razem z kalendarzem planowania i pozwól każdemu, na dowolnym poziomie, bez ceregieli wytknąć ich złamanie.

  1. Każdy rzut wraca w ciągu tygodnia. Cel leżący w skrzynce mailowej nie jest rozważany, tylko omijany, a okno planowania się kurczy.
  2. Kontrpropozycja musi nieść dane. „Zbyt ambitne” to opinia; Pareto zeszłorocznych opóźnień z nazwanym ograniczeniem to odpowiedź.
  3. Potrzeby są częścią odpowiedzi. „Osiągniemy 92, jeśli projekt przezbrojeń dostanie zasoby” to pełny rzut. „Nie osiągniemy 92” to jego połowa.
  4. Milczenie nie jest zgodą. Poziom, który nigdy nie odrzucił piłki, niczego nie obiecał, cokolwiek pokazuje arkusz wdrożenia.
  5. Ostateczną liczbę zapisuje się razem z warunkami. Jeśli cel zależy od projektu, kamień milowy projektu stoi obok celu, a przesunięty kamień milowy otwiera liczbę na nowo.

Catchball poza celami rocznymi

Ta sama mechanika rzutu i odpowiedzi wdraża więcej niż same liczby KPI. Dobrze znosi ją wybór inicjatyw: zespoły proponują projekty usprawnień w górę, kierownictwo odrzuca piłkę z dopasowaniem do strategii i limitem mocy, a portfel, który przetrwa dwie rundy, jest mniejszy, lepiej uzasadniony i naprawdę ma swoje osoby odpowiedzialne. Konflikty o zasoby też się do tego nadają: kiedy dwa strumienie wartości potrzebują tego samego narzędziowca, runda catchball w planowaniu rozstrzyga wymianę, dopóki jest to jeszcze kwestia harmonogramu, zamiast zostawiać ją na walkę w trakcie realizacji, kiedy zrobi się z tego awaria.

Trzecie zastosowanie to renegocjacja w połowie roku. Kiedy spisany warunek się przesuwa, na przykład kamień milowy SMED wypada kwartał później, przeprowadź jedną małą rundę catchball na celu, którego to dotyczy, zamiast pozwolić mu po cichu umrzeć. Po cichu niedowiezione 90 niszczy nawyk, w którym liczby znaczą to, co mówią. Renegocjowane 89 z nową datą ten nawyk ratuje.

Najczęstsze błędy

Większość porażek catchball układa się w kilka widocznych wzorców, a najbardziej podstępny z nich to zapomniany warunek: cel uzgodniono z warunkiem, warunek się przesunął, a do przeglądu dotrwała i została rozliczona sama liczba. Zabezpiecz się przed tym systemowo, nie heroicznie. Wpisz warunki do matrycy X obok celów, które od nich zależą, żeby każdy przegląd czytający cel widział w tym samym miejscu jego warunki.

Jak wygląda źle

  • Odpowiedź była znana przed pierwszym rzutem, a rundy to zaplanowany teatr
  • Rundy bez końca: piąta i kolejne, negocjacje jako gra na zwłokę
  • Kontrpropozycje bez danych: przymiotniki zamiast analizy Pareto
  • Warunki uzgodnione ustnie w marcu, zapomniane w czerwcu, cel egzekwowany w październiku
  • Sztafeta kolejno przez wszystkie poziomy, która zjada cały kwartał

Jak wygląda dobrze

  • Każdy menedżer potrafi wyjaśnić swoją liczbę i uzasadnienie z poziomu wyżej
  • Rzuty powrotne wracają w ciągu tygodnia i niosą dane, liczbę i potrzeby
  • Dwie do trzech rund na parę poziomów, a potem decyzja, za którą ktoś odpowiada
  • Warunki zapisane obok celów w matrycy X i przeglądane razem z nimi
  • Pierwsza uczciwa kontrpropozycja sezonu doczekuje się publicznych podziękowań

Po catchball: od zobowiązania do przeglądu

Catchball jest skończony wtedy, kiedy każdy cel przełomowy ma trzy rzeczy: osobę odpowiedzialną poziom niżej, która wypowiedziała tę liczbę na głos, warunki na piśmie i rytm przeglądów. Dalej każdy cel staje się korzeniem gałęzi drzewa KPI, dzięki czemu liczby na poziomie zmiany łączą się z nim przyczynowo, a postęp trafia na comiesięczny przegląd zarządzania, gdzie przesuwający się warunek uruchamia renegocjację zamiast szukania winnych.

Właśnie na tym przekazaniu wdrożenie zwykle przecieka. Ustalenie z trzeciej rundy zostaje w notatce ze spotkania, a latem nikt już nie umie odtworzyć, co od czego zależało. W obszarze zastosowań wdrażanie strategii TeamGuru zapisuje cele razem z osobami odpowiedzialnymi i dołączonymi warunkami, więc przegląd czyta faktyczne ustalenie, a nie wspomnienie o nim.

Bezpłatne narzędzie

Zapisz ustalenie z trzeciej rundy w matrycy X

Cele, osoby odpowiedzialne, inicjatywy i wskaźniki w jednym arkuszu, z zaznaczonymi korelacjami. Eksport do PNG lub PDF, udostępnianie linkiem. Bez zakładania konta.

Otwórz kreator matrycy X

Na mapie drogowej kolejnym krokiem jest codzienne zarządzanie: uzgodnione cele trafiają na tablice Tier jako liczby, na które zmiana faktycznie ma wpływ, i tam zobowiązanie złożone w sali planowania zaczyna być dotrzymywane we wtorek.

Catchball: diagram wdrożenia (przewodnik TeamGuru)

Zabierz to ze sobą

Diagram z tego przewodnika jako obraz do swobodnego wykorzystania na wewnętrznych szkoleniach i warsztatach.

Pobierz PNG
Podgląd diagramu Pobierz PNG
Catchball: diagram wdrożenia (przewodnik TeamGuru)

Najczęstsze pytania

Skąd wzięła się nazwa catchball?
To obraz odbijania piłki. Cel leci z jednego poziomu, zostaje złapany, przeanalizowany i odrzucony w zmienionej postaci, a rundy trwają, dopóki oba poziomy nie mają tego samego zobowiązania. Nazwa wyrosła w japońskiej praktyce Hoshin Kanri i razem z nią trafiła do zachodniego wdrażania strategii.
Ile rund catchball to norma?
Dwie do trzech na parę poziomów. Pierwsza runda to propozycja, druga to kontrpropozycja poparta danymi, trzecia to decyzja. Jeśli jesteś po trzeciej rundzie, albo brakuje danych potrzebnych do decyzji, albo odpowiedź była znana od początku, a rundy są teatrem.
Ile powinien trwać catchball?
Od dwóch do czterech tygodni w skali zakładu, przy czym pary poziomów negocjują równolegle, a nie jedna po drugiej. Krócej i poziomy odbierające nie zdążą rzetelnie policzyć, ile brakuje. Dłużej i sezon planowania zaczyna zjadać rok realizacji.
Co, jeśli dwa poziomy nie mogą się dogadać?
Eskaluj konkretną różnicę z obydwoma zestawami danych na stole, pozwól zdecydować menedżerowi wyżej i zapisz, że to była decyzja, a nie uzgodnienie. Ten menedżer bierze wtedy na siebie ryzyko, które wskazała kontrpropozycja. To wciąż zdrowy wynik: otwarty spór rozstrzygnięty w planowaniu jest lepszy niż ciche niezaangażowanie odkryte w trzecim kwartale.
Czy catchball służy tylko planowaniu rocznemu?
Nie. Ten sam mechanizm rzutu i odpowiedzi działa przy wyborze inicjatyw usprawniających, przy rozstrzyganiu konfliktów o zasoby między obszarami i przy renegocjacji celu w połowie roku, kiedy uzgodniony warunek się przesuwa. Roczne planowanie Hoshin jest po prostu miejscem, w którym metoda pracuje najciężej.
Czym catchball różni się od zwykłego wyznaczania celów?
Kierunkiem i ciężarem dowodu. W klasycznym wyznaczaniu celów liczby idą w jedną stronę, w dół, a zadaniem poziomu odbierającego jest je przyjąć. W catchball rzut powrotny jest obowiązkowy, musi nieść dane i potrzeby, a końcowa liczba ma prawo się zmienić. To właśnie zamienia zakomunikowany cel w zobowiązanie.

Jak to wygląda w TeamGuru

Zapisz ustalenie, nie samą liczbę

Zobacz, jak TeamGuru zapisuje cele razem z osobami odpowiedzialnymi, warunkami i przeglądami, dzięki czemu przez cały rok zarządzasz tym, co naprawdę zostało uzgodnione.